Standart Altı ve Sahte İlaçların Yayılma Sebepleri

İlaçların, aşıların ve teşhis kitlerine talep son yıllarda çok hızlı bir şekilde arttığından bu ürünlerin standart altı ve sahte versiyonları piyasaya çokça sürülmektedir. Büyüyen ilaç pazarı, insanların sağlığını hiçe sayan tüccarlar, işletmeler ve suçlular için yeni fırsatlar yarattı.

Diğer herhangi bir ticarette olduğu gibi, standart altı ve sahte tıbbi ürünler ticareti kar marjlarına bağlıdır. Talebin yüksek olduğu ve arz sıklığının olduğu yerlerde sahte ve standart altı ilaçların ticareti en karlı sonucu verir. Sahte ilaç tacirlerine, potansiyel satış hacmi yeterince yüksek olduğu sürece çok düşük maliyetli ürünler bile cazip gelir. Standart altı ilaçların piyasaya dağıtılması için özellikle teknik kapasitenin zayıf olduğu ve tespit riskinin düşük olduğu yerler seçilir. Kısacası, standart altı ve sahte tıbbi ürünler şu bölümlerde bulunur:

• Uygun fiyatlı, kaliteli, güvenli ve etkili tıbbi ürünlere erişim kısıtlı olan yerler
• Sağlık hizmeti tesisleri ve tıbbı kurumlardaki kötü etik uygulamalardan kamu ve özel sektördeki yolsuzluklara kadar yönetim standartlarının düşük olduğu yerler
• İmalatta, kalite kontrolünde ve dağıtımında  sağlıklı ve kaliteli uygulamaları sağlamak için gerekli araçların ve teknik bilgiye personelin bulunmadığı yerler

Standart altı ilaçlar, imalat ve tedarik zincirinde kalite standartlarına uymayan araçların kullanılması ve teknik kapasitenin sınırlı olması durumunda hastalara ulaşabilmektedir. Teknik kısıtlamalar, sahte ürünleri de etkilemekte fakat toptancılar, distribütörler, perakendeciler ve sağlık çalışanlarının etik olmayan uygulamaları da dahil olmak üzere yolsuzluk ve düzenleme ve yönetimin diğer eksiklikleri bu ilaçların pazarda dolaşımını daha da arttırmaktadır. Bununla birlikte, şimdiye kadar Dünya Sağlık Örgütüne bildirilen olaylara bakıldığında, teknik sorunların kısıtlı erişimle kesişme gösterdiği durumlarda standart altı ilaçların yayıldığı ortaya çıkmaktadır.

Sahte veya standartların altında üretilmiş ilaçlar, piyasada bir vakum oluştuğunda en kolay erişimi bulurlar. Bu vakum sıklıkla, insanların satın almaya gücünün yetmeyeceği ilaçlara ihtiyacı olduğunda ortaya çıkar. Kısıtlı erişimin yarattığı problemler bireylerden kaynaklanıyor gibi görünse de, asıl problem tedarik zincirinden başlamaktadır. Bazen ilaç eksikliği ülke çapında ortaya çıkmaktadır; örneğin, gerekli bir ürün ulusal sağlık sistemi için çok pahalı olabilmekte veya beklenmedik bir hastalık ortaya çıkabilmektedir, bu, bilinen tedarikçilerin küresel üretim kapasitesinin üzerinde bir talebin oluşmasına sebep olmaktadır. Böyle durumlarda, ilaca ihtiyacı olan toplum normal zamanlarda yapmayacakları bir yönteme başvurarak kaynağı bilinmeyen, ruhsatsız satıcılardan ilaç temine yönelmektedir.

Bir ilacın fiyatı, birçok hastaya ve ailelerine, özellikle de sağlık sigortasıyla veya ulusal bir sağlık sistemiyle karşılanamıyor ve kendi ceplerinden ödemek zorunda kalırsa, önemli bir husustur. Bilinen bir tedarikçiden alınan kaliteli bir ilaç çok pahalıysa, insanlar daha ucuz bir ilacı deneyebilir, lisanssız bir tedarikçiden veya Internet üzerinden satın alabilir.

Bu yazıda verdiğimiz sebepler Dünya Sağlık Örgütü tarafından, yaşanan olaylara istinaden belirlenmiş genel sebeplerdir. Ülkenin sosyoekonomik durumuna ve sağlık sistemine göre farklılık gösterebilmektedir. Fakat ülkenin durumu ne olursa olsun elde edilen tek bir sonuç vardır: Sahte ve standart altı ilaçlar dünya sağlığını derinden etkilemektedir.